Cách làm freelance và có khách đầu tiên trong 60 ngày

Muốn có khách freelance đầu tiên, bạn cần ba thứ: một dịch vụ cụ thể (không phải “mình làm được nhiều thứ”), vài sản phẩm mẫu chứng minh năng lực, và một danh sách người để bạn chủ động tiếp cận. Với kế hoạch tập trung, nhiều bạn chốt được dự án nhỏ đầu tiên trong khoảng 1–2 tháng, dù không có gì đảm bảo chung cho mọi người.

Bước 1: chọn một dịch vụ và một nhóm khách

Người mới thường nói “mình nhận thiết kế, lập trình, viết bài, chạy quảng cáo đều được”. Nghe rộng nhưng khách không nhớ bạn là ai. Hãy chọn theo công thức: dịch vụ + nhóm khách + kết quả. Ví dụ minh họa: “thiết kế giao diện landing page cho phòng khám nha khoa nhỏ để tăng lượt đặt lịch” hoặc “dựng website bán hàng WordPress cho cửa hàng đồ handmade”.

Chọn dịch vụ ở giao điểm của ba vòng tròn: bạn làm khá tốt, thị trường sẵn sàng trả tiền, và bạn không ghét việc đó. Hai hướng khởi đầu khá thực tế là thiết kế giao diện (xem bài về UI/UX) và dựng website bằng WordPress.

Bước 2: làm 2–3 sản phẩm mẫu như đã có khách

Chưa có khách thì chưa có portfolio, nhưng bạn không cần chờ ai cho phép. Hãy tự giao đề bài cho mình:

• Chọn một doanh nghiệp nhỏ có thật quanh bạn (quán cà phê, tiệm hoa, phòng tập) và làm lại trang web hoặc giao diện cho họ như một bản đề xuất.
• Trình bày mỗi dự án theo cấu trúc: vấn đề, cách làm, kết quả. Một trang giới thiệu rõ ràng đáng giá hơn mười bức ảnh đẹp không lời giải thích.
• Ghi rõ đây là dự án mẫu, không nhận là sản phẩm của thương hiệu thật.

Bước 3: tìm khách từ vòng tròn gần nhất

Khách đầu tiên hiếm khi đến từ những nền tảng đông đúc, nơi hàng trăm người cạnh tranh bằng giá. Họ thường đến từ:

1. Người quen: bạn bè, đồng nghiệp cũ, họ hàng đang kinh doanh. Nhắn trực tiếp, nói rõ bạn đang làm dịch vụ gì và hỏi có ai cần không.
2. Cộng đồng chuyên môn: nhóm Facebook, Zalo hoặc Discord, nơi bạn trả lời câu hỏi hữu ích trước khi nói chuyện bán hàng.
3. Tiếp cận chủ động: chọn 20 doanh nghiệp nhỏ có vấn đề rõ ràng (website lỗi thời, không có trang đặt hàng) và gửi tin nhắn ngắn kèm một gợi ý cải thiện cụ thể.
4. Nền tảng freelance: hồ sơ đầy đủ, ví dụ cụ thể và đề xuất cá nhân hóa, thay vì gửi một mẫu cho tất cả.

Tin nhắn mẫu: “Chào anh/chị, em thấy trang đặt bàn của quán mình chưa hiển thị tốt trên điện thoại. Em đã phác thảo một bản sửa nhanh, anh/chị có muốn xem thử 5 phút không ạ?”

Bước 4: báo giá không sợ và không rẻ quá mức

Đừng báo giá theo cảm hứng. Hãy ước lượng số giờ làm, nhân với mức công bạn cho là hợp lý, cộng thêm khoảng đệm cho việc chỉnh sửa. Với khách đầu tiên, bạn có thể giảm giá, nhưng hãy đổi lại bằng thứ khác: lời giới thiệu, phản hồi viết, quyền đưa dự án vào portfolio. Tránh “làm miễn phí để lấy kinh nghiệm” vì khách không trả tiền thường cũng ít tôn trọng thời gian của bạn.

Một bản chào giá nên có gì?

• Phạm vi công việc và những thứ không nằm trong phạm vi.
• Số vòng chỉnh sửa được bao gồm.
• Mốc thời gian giao từng phần.
• Điều kiện thanh toán: thường đặt cọc trước một phần.

Bước 5: ký thỏa thuận và giao hàng chuyên nghiệp

Dù dự án nhỏ, hãy có một thỏa thuận bằng văn bản (có thể chỉ là một trang email xác nhận rõ phạm vi, giá và thời hạn). Trong lúc làm, báo cáo tiến độ đều đặn, hỏi sớm khi chưa rõ yêu cầu. Khi bàn giao, xin phản hồi và hỏi khách có ai khác cần dịch vụ tương tự không. Khách đầu tiên làm tốt thường là nguồn dẫn khách thứ hai và thứ ba.

Kế hoạch 60 ngày gợi ý

• Ngày 1–10: chọn dịch vụ, nhóm khách; rà lại kỹ năng còn thiếu.
• Ngày 11–30: làm 2–3 sản phẩm mẫu, dựng trang portfolio đơn giản.
• Ngày 31–50: nhắn 30–40 người, tham gia cộng đồng, gửi 20 đề xuất chủ động.
• Ngày 51–60: trao đổi với khách quan tâm, báo giá, chốt dự án nhỏ đầu tiên.

Nếu bạn muốn đi theo hướng làm web, hãy tham khảo thêm bài WordPress hay code tay để chọn công nghệ phù hợp khách của mình. Còn nếu bạn từ ngành khác chuyển sang, bài xây portfolio trái ngành cũng có nhiều ý tưởng dùng được cho freelancer.

Bắt đầu từ đâu

Nếu bạn nghiêng về thiết kế giao diện, khóa UI/UX với Figma từ cơ bản cho bạn bộ sản phẩm mẫu ngay trong quá trình học. Nếu muốn dựng website và cửa hàng online, hãy chọn khóa WordPress và WooCommerce từ A–Z. Cả hai khóa nằm trong lộ trình freelancer web của SKILLUP, và bạn có thể xem thêm các hướng khác ở trang Lập trình.