Cỡ đàn violin được chọn theo chiều dài cánh tay của bé, không theo tuổi. Cách đo thông dụng nhất: bé đứng thẳng, duỗi cánh tay trái sang ngang, đo từ gốc cổ (chỗ xương quai xanh) tới giữa lòng bàn tay. Số đo đó cho biết cỡ đàn từ 1/16 tới 4/4. Đàn quá lớn làm bé mỏi vai, chơi lệch tông; đàn hơi nhỏ thì bé vẫn chơi được, nên khi phân vân hãy chọn cỡ nhỏ hơn.
Cách đo đúng tại nhà
- Cho bé đứng thẳng, mặt hướng về phía trước, vai thả lỏng.
- Duỗi tay trái sang ngang, song song mặt sàn, lòng bàn tay ngửa lên.
- Dùng thước dây đo từ gốc cổ (phía bên trái, ngay xương quai xanh) tới giữa lòng bàn tay.
- Kiểm tra lại bằng cách khác: cầm đàn kẹp lên vai và cho bé với tay ôm cuộn đàn. Nếu bé chạm được cuộn đàn bằng lòng bàn tay mà khuỷu vẫn hơi cong thoải mái, đàn vừa. Nếu phải duỗi thẳng căng hoặc không với tới, đàn quá lớn.
Bảng cỡ đàn tham khảo
Các số đo dưới đây chỉ mang tính tham khảo vì mỗi hãng đàn có thể lệch 1–2 cm. Tuổi rất tương đối, vì có bé 8 tuổi cao hơn bạn cùng lớp cả cái đầu.
| Cỡ đàn | Cánh tay (gốc cổ tới giữa lòng bàn tay) | Tuổi thường gặp |
|---|---|---|
| 1/16 | Khoảng 33–36 cm | 3–4 tuổi |
| 1/10 | Khoảng 36–40 cm | 4–5 tuổi |
| 1/8 | Khoảng 40–44 cm | 5–6 tuổi |
| 1/4 | Khoảng 44–48 cm | 6–7 tuổi |
| 1/2 | Khoảng 48–53 cm | 7–9 tuổi |
| 3/4 | Khoảng 53–58 cm | 9–11 tuổi |
| 4/4 (full) | Từ khoảng 58 cm trở lên | Từ 11–12 tuổi và người lớn |
Thuê hay mua?
Bé lớn nhanh, cỡ đàn sẽ đổi mỗi 1–2 năm trong những năm đầu. Vì vậy với phụ huynh mới bắt đầu, thuê hoặc mua đàn cũ để đổi cỡ là hợp lý hơn mua mới ngay. Một số lưu ý:
- Thuê: phù hợp 6–12 tháng đầu, khi chưa chắc bé có gắn bó. Hỏi rõ phí hàng tháng, tiền cọc và cách trả đàn khi lên cỡ.
- Mua đàn cũ: tiết kiệm, nhưng cần người biết đàn kiểm tra nứt thùng, cần đàn bị vênh, ngựa đàn đặt lệch.
- Mua mới: chọn bộ đàn nhập môn đã có hộp, cung và nhựa thông. Mức giá phổ biến cho bộ nhập môn thường khoảng vài triệu đồng, tùy cỡ và thương hiệu.
Đàn quá rẻ thường có dây rất cứng, ngựa đàn thấp và âm sắc đục, khiến bé nản vì tiếng đàn khó nghe. TUNE. tư vấn mua đàn miễn phí, giáo viên có thể đi cùng hoặc xem ảnh/video của đàn trước khi ba mẹ chốt.
Cách thử đàn khi đi mua
- Cho bé đứng, kẹp đàn lên vai: cằm có nằm tự nhiên trên gối đàn không, cổ có phải nghiêng gượng không.
- Cuộn đàn nằm trong tầm với, cánh tay trái hơi cong. Ngón cái đặt quanh cần đàn không phải vặn cổ tay.
- Gảy thử bốn dây trống (Sol, Rê, La, Mi) nghe có rè, có tiếng rít khác lạ không.
- Kiểm tra cung: tóc cung có đủ, vặn gáy cung có chắc.
- Nhờ giáo viên thử chơi vài nốt giúp ba mẹ nghe âm sắc đúng nhất.
Phụ kiện đi kèm cần có
Ngoài cây đàn, ba mẹ nên chuẩn bị ngay từ đầu vài món nhỏ nhưng ảnh hưởng nhiều đến tư thế và sự thoải mái của bé:
- Gối kê vai (shoulder rest): phải đúng cỡ đàn, giúp bé giữ đàn mà không nhấc vai. Cổ bé ngắn thì cần loại thấp hơn.
- Nhựa thông: bôi lên tóc cung để cung ma sát với dây, thiếu nhựa thông thì tiếng đàn rất yếu.
- Máy chỉnh âm hoặc ứng dụng: để lên dây trước mỗi buổi tập, vì dây đàn nhỏ thường lệch nhanh.
- Giá nhạc: bản nhạc ngang tầm mắt giúp bé không cúi cổ.
Dấu hiệu đàn không còn vừa
Khi bé phải duỗi tay hết cỡ để chạm cuộn đàn, khi các nốt trên cần đàn ngày một “xa” hơn trước, hoặc khi vai trái rút lên mỏi sau 10 phút chơi, đã đến lúc lên cỡ. Cách tốt nhất là cho giáo viên kiểm tra mỗi 6 tháng. Việc lên cỡ đàn đôi khi làm bé mất vài buổi để quen lại vị trí ngón, nhưng sau đó thường đỡ lệch hơn.
Cỡ đàn đúng cũng ảnh hưởng trực tiếp tới việc chơi đúng tông. Nếu bạn quan tâm đến chủ đề này, bài luyện cao độ violin không lệch tông giải thích cách tập sau khi đã có chiếc đàn vừa tay.
Khi nào cần giáo viên
Hãy hỏi giáo viên trước khi mua, nhất là lần đầu. Cô Hoàng Diệu Linh nhận học viên từ 4 tuổi, thường xuyên đo và đổi cỡ đàn theo từng giai đoạn lớn của bé. Bạn có thể xem thêm thông tin tại trang học Violin ở TUNE., hoặc đọc bài tổng quan chọn nhạc cụ cho bé theo độ tuổi nếu ba mẹ còn đang cân nhắc giữa nhiều nhạc cụ.
Muốn bé thử cầm đàn đúng cỡ trước khi mua? Đăng ký học thử 30 phút miễn phí qua trang học phí và lịch học. Giáo viên sẽ đo bé tại lớp và gợi ý cỡ đàn phù hợp.
