Thuật ngữ phong thủy, lịch âm và Bát tự

A

Âm dương

Hai mặt đối lập mà bổ sung nhau trong mọi sự vật: sáng – tối, động – tĩnh, nóng – lạnh. Nền tảng của triết học phương Đông.

B

Bát quái

Tám quẻ cơ bản của Kinh Dịch: Càn, Khôn, Chấn, Tốn, Khảm, Ly, Cấn, Đoài, mỗi quẻ gồm ba vạch âm hoặc dương.

Bát tự

Tám chữ Can Chi của giờ, ngày, tháng, năm sinh, dùng để luận tính cách và vận trình; còn gọi là Tứ trụ.

C

Can Chi

Hệ đếm 60 gồm 10 Thiên can và 12 Địa chi, dùng để gọi tên năm, tháng, ngày, giờ.

Cung phi

Cung Bát quái của mỗi người, tính từ năm sinh và giới tính; dùng để xác định hướng hợp theo Bát trạch.

D

Diên Niên

Hướng tốt gắn với hòa thuận gia đạo, quan hệ vợ chồng và sự bền lâu.

Động thổ

Nghi lễ khởi công, xin phép thổ địa trước khi đào móng hoặc xây dựng.

Đông tứ mệnh

Nhóm bốn cung Khảm, Ly, Chấn, Tốn; hợp bốn hướng Bắc, Nam, Đông, Đông Nam.

Dụng thần

Ngũ hành cần bổ sung hoặc dựa vào để lá số Bát tự cân bằng.

Dương trạch

Phong thủy nhà ở của người sống (khác âm trạch là mộ phần).

H

Hắc đạo

Sáu sao hung tinh còn lại: Thiên Hình, Chu Tước, Bạch Hổ, Thiên Lao, Huyền Vũ, Câu Trần; ngày hoặc giờ có sao này gọi là Hắc đạo.

Họa Hại

Hướng xấu mức nhẹ, gắn với trục trặc vặt, mất mát nhỏ.

Hoang Ốc

Hạn khi làm nhà: tuổi mụ chia 6 theo vòng Nhất Cát, Nhì Nghi, Tam Địa Sát, Tứ Tấn Tài, Ngũ Thọ Tử, Lục Hoang Ốc.

Hoàng đạo

Sáu sao cát tinh trong chu kỳ 12 sao: Thanh Long, Minh Đường, Kim Quỹ, Thiên Đức, Ngọc Đường, Tư Mệnh; ngày hoặc giờ có sao này gọi là ngày, giờ Hoàng đạo.

K

Kim Lâu

Hạn khi làm nhà theo tuổi mụ: chia tuổi mụ cho 9, dư 1, 3, 6, 8 là phạm Kim Lâu (Thân, Thê, Tử, Súc).

L

Lạc Bàn

La bàn phong thủy có nhiều vòng chữ, dùng để đo tọa hướng công trình theo 24 sơn.

Lục Sát

Hướng xấu gắn với cãi vã, kiện tụng, rạn nứt quan hệ.

Lục xung

Sáu cặp địa chi xung khắc đối nhau: Tý – Ngọ, Sửu – Mùi, Dần – Thân, Mão – Dậu, Thìn – Tuất, Tỵ – Hợi.

M

Minh đường

Khoảng đất trống phía trước công trình, nơi khí tụ lại; nên rộng rãi, sạch, thoáng.

N

Nạp âm

Ngũ hành của từng cặp năm trong chu kỳ 60, ví dụ Giáp Tý – Ất Sửu là Hải Trung Kim (vàng trong biển).

Ngũ Quỷ

Hướng xấu gắn với thị phi, trục trặc, tai nạn nhỏ; nên tránh đặt cửa chính, giường.

Ngũ hành

Năm dạng vận động của vạn vật: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; chúng sinh và khắc lẫn nhau theo chu kỳ.

Nguyệt kỵ

Ba ngày âm lịch mùng 5, 14, 23 mỗi tháng mà dân gian kiêng khởi sự, đi xa.

Nhập trạch

Nghi lễ chuyển về nhà mới, thường chọn ngày giờ tốt và có lễ cúng thổ công.

P

Phục Vị

Hướng tốt gắn với bình an, ổn định; hợp làm nơi học tập, làm việc.

S

Sát khí

Luồng khí xấu theo quan niệm phong thủy, sinh ra từ vật nhọn, đường đâm thẳng, góc nhọn đối diện cửa.

Sinh Khí

Hướng tốt nhất theo Bát trạch, gắn với tài lộc, danh tiếng và sự phát triển.

T

Tam Tai

Ba năm liên tiếp gặp hạn của một nhóm tuổi, tính theo tam hợp của tuổi (ví dụ tuổi Thân, Tý, Thìn gặp Tam Tai vào năm Dần, Mão, Thìn).

Tam hợp

Ba con giáp hợp nhau theo nhóm: Thân – Tý – Thìn, Hợi – Mão – Mùi, Dần – Ngọ – Tuất, Tỵ – Dậu – Sửu.

Tam nương

Sáu ngày âm lịch mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 mà dân gian kiêng làm việc lớn như cưới hỏi, khai trương, xuất hành.

Tây tứ mệnh

Nhóm bốn cung Càn, Khôn, Cấn, Đoài; hợp bốn hướng Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc, Tây.

Thái cực

Trạng thái nguyên sơ trước khi phân Âm Dương, thường vẽ thành hình tròn hai nửa đen trắng.

Thập nhị trực

Mười hai trực Kiến, Trừ, Mãn, Bình, Định, Chấp, Phá, Nguy, Thành, Thu, Khai, Bế; mỗi trực hợp với một loại công việc.

Thiên Y

Hướng tốt gắn với sức khỏe và quý nhân phù trợ; thích hợp đặt giường ngủ, bếp.

Tiết khí

Hai mươi bốn mốc trong năm theo vị trí Mặt Trời (Lập xuân, Thanh minh, Hạ chí...); mốc “tiết” mở đầu mỗi tháng trong lịch Can Chi.

Tử vi

Hệ thống an các sao lên 12 cung dựa trên ngày giờ sinh âm lịch, dùng để tham khảo thiên hướng và vận trình.

Tuổi mụ

Tuổi tính theo năm âm lịch, sinh ra đã được 1 tuổi: bằng năm xét trừ năm sinh cộng một.

Tuyệt Mệnh

Hướng xấu nhất theo Bát trạch, gắn với hao tổn, bệnh tật; nên dành cho nhà vệ sinh, kho.

Nội dung mang tính tham khảo văn hóa, không thay thế tư vấn y tế, pháp lý hay tài chính. Xem lưu ý.