Một câu quen thuộc trong gia đình có người lớn tuổi nghe kém: “Tôi nghe thấy tiếng con nói mà không hiểu con nói gì”. Điều này không phải là giả vờ hay lơ đãng. Nó có lý do rất cụ thể từ cách tai và não xử lý âm thanh.
Âm trầm và âm cao mang thông tin khác nhau
Tiếng nói gồm nhiều tần số. Nguyên âm như “a”, “o”, “u” chủ yếu là âm trầm đến trung và khá to. Còn phụ âm như “s”, “x”, “t”, “ch”, “kh”, “th” lại là âm cao và rất nhỏ. Nhưng chính các phụ âm này giúp phân biệt từ: “sáu” khác “báu”, “thu” khác “tu”.
Nghe kém do tuổi tác mất âm cao trước
Ở tai trong có các tế bào lông rất nhỏ. Những tế bào xử lý âm cao nằm ở vùng đầu cuộn ốc tai và dễ hư tổn nhất do lão hóa, tiếng ồn, thuốc hoặc bệnh lý. Vì vậy người lớn tuổi thường mất âm cao trước. Họ vẫn nghe tốt các nguyên âm, nên nghe thấy tiếng nói nhưng không phân biệt được các từ.
Điều này cũng giải thích vì sao khi bạn nói to hơn mà họ vẫn không hiểu: nói to làm nguyên âm to hơn nhưng không giúp được các phụ âm nhỏ.
Ồn nền làm mọi chuyện tệ hơn
Khi có tiếng ồn, tiếng ồn che lấp thêm những phụ âm vốn đã yếu. Vì thế người nghe kém thường nghe tốt ở nhà yên tĩnh nhưng rất khó chịu ở quán ăn, tiệc, chợ. Xem thêm vì sao nghe kém khó nhất ở nơi đông người.
Làm gì để nghe rõ hơn?
- Nói chậm, rõ từng từ, không cần hét lên. Giữ giọng trầm và đều thường dễ hiểu hơn giọng cao.
- Đứng đối diện, đủ sáng để người nghe nhìn thấy khẩu hình miệng, vì mắt giúp bù cho tai.
- Giảm tiếng ồn nền: tắt tivi, chọn góc yên tĩnh trong quán.
- Đo thính lực để biết tai mất âm ở tần số nào. Máy trợ thính được chỉnh khuếch đại đúng vùng âm cao bị mất.
Bạn có thể nghe thử cảm giác này bằng công cụ mô phỏng nghe: ở chế độ không có máy, lời thoại nghe ù ù, mất phụ âm; kéo sang có máy, lời nói rõ hơn.
Nếu người thân bạn có biểu hiện này, hãy đặt lịch đo tai miễn phí. Việc đo cho biết chính xác vùng âm nào bị mất để chọn cách hỗ trợ phù hợp.
