Cách đọc khuông nhạc trong 30 ngày: lộ trình cho người mới

Có thể, nếu mục tiêu là đọc được một bản nhạc đơn giản ở tốc độ chậm. Với khoảng 15 phút mỗi ngày trong 30 ngày, người mới thường đọc được nốt trên khóa Sol, nhận ra các giá trị trường độ cơ bản và chơi chậm một giai điệu 8 ô nhịp. Đọc trôi chảy như đọc chữ là chuyện của vài tháng tiếp theo, nhưng 30 ngày đủ để bạn qua cánh cổng đầu tiên.

Nguyên tắc trước khi bắt đầu

Người mới hay thất bại vì học thuộc lòng cả bảng nốt trong một buổi rồi quên sạch vào hôm sau. Lộ trình dưới đây dựa trên cách các giảng viên của SOL dạy lớp Khởi âm: học ít nốt hơn bạn nghĩ, nhưng luôn đọc thành tiếng hoặc chơi lên nhạc cụ ngay. Bạn cần một cây đàn (piano, keyboard hay guitar đều được), một cuốn vở kẻ khuông và một chiếc đồng hồ bấm giờ.

• Mỗi ngày đúng 15 phút, ngắt khi hết giờ dù đang hứng.
• Đọc nốt theo vị trí, đừng chỉ đếm vạch từ dưới lên mỗi lần.
• Mỗi ngày kết thúc bằng một câu nhạc thật, dù chỉ 4 nốt.

Tuần 1: làm quen khuông nhạc và khóa Sol (ngày 1–7)

Khuông nhạc có 5 dòng kẻ và 4 khe. Khóa Sol đặt nốt Sol ở dòng thứ hai từ dưới lên. Từ đó mọi nốt khác được tính ra.

• Ngày 1–2: học vị trí nốt Đô giữa (nằm trên dòng kẻ phụ dưới khuông) và nốt Sol dòng 2. Hai “mốc” này là chỗ bạn bám vào, giống cột mốc trên đường.
• Ngày 3–4: nốt trên các dòng: Mi – Sol – Si – Rê – Fa. Mẹo nhỏ là câu “Mi Sol Si Rê Fa” đọc liên tục, hoặc dùng câu quen với bạn để nhớ thứ tự.
• Ngày 5–6: nốt trong các khe: Fa – La – Đô – Mi. Các khe này tạo thành chữ “FACE” trong tiếng Anh nên rất dễ nhớ.
• Ngày 7: ôn tập. Viết 10 nốt ngẫu nhiên, đọc tên và tìm trên đàn. Chuẩn là đúng ít nhất 8/10 nốt, mỗi nốt chậm hơn 5 giây.

Tuần 2: trường độ và nhịp (ngày 8–14)

Biết nốt gì mới là một nửa. Nửa còn lại là nốt đó kéo dài bao lâu.

• Ngày 8–9: vỗ tay các nhịp chỉ gồm nốt đen và nốt trắng, vừa vỗ vừa đếm “1 – 2 – 3 – 4”.
• Ngày 10–11: thêm nốt tròn và dấu lặng đen. Dấu lặng cũng phải được đếm, đây là chỗ nhiều người bỏ sót.
• Ngày 12–13: chơi một nốt cố định (ví dụ Sol) theo các nhịp đã vỗ.
• Ngày 14: ôn tập, tự đếm to và chơi 4 ô nhịp có đủ nốt trắng, đen, lặng.

Mẹo hữu ích là bật máy đếm nhịp ở 60 nhịp/phút trong tuần này. Nếu bạn lệch khỏi máy sau hai ô nhịp, hãy hạ xuống 50.

Tuần 3: khóa Fa, dấu hóa và giọng đơn giản (ngày 15–21)

• Ngày 15–17: khóa Fa dành cho tay trái piano và guitar bass. Nốt Fa ở dòng thứ tư. Nốt Đô giữa vẫn là cầu nối: dưới khuông Sol một dòng kẻ phụ, trên khuông Fa một dòng kẻ phụ.
• Ngày 18–19: dấu thăng (♯) nâng nốt lên nửa cung, dấu giáng (♭) hạ xuống nửa cung. Trên piano, nửa cung là phím kế bên, kể cả phím đen.
• Ngày 20: giọng Đô trưởng và Sol trưởng (một dấu thăng Fa). Bạn đọc dấu hóa ở đầu khuông một lần rồi áp dụng cho cả bài.
• Ngày 21: ôn, tự đọc 6 nốt có dấu hóa bất kỳ.

Tuần 4: ghép lại thành bài nhạc (ngày 22–30)

Đây là tuần quan trọng nhất vì bạn dùng mọi thứ đã học để chơi nhạc thật. Chúng tôi gợi ý bắt đầu bằng bài nằm trong phạm vi công cộng và quen tai để tai nghe giúp đoán nốt.

• Ngày 22–24: “Twinkle Twinkle” trong giọng Đô trưởng. Chỉ 14 ô nhịp, dùng đúng 6 nốt. Tập từng câu, mỗi câu 4 nốt.
• Ngày 25–27: “Ode to Joy” (Beethoven). Giai điệu đi theo bậc liền kề nên mắt dễ theo.
• Ngày 28–29: chơi cả hai bài ở tốc độ 60–70 nhịp/phút, không dừng giữa chừng.
• Ngày 30: thu âm điện thoại. Nghe lại bản thu và đánh dấu 3 chỗ vấp. Đó là bài tập cho tháng thứ hai.

Hai bài này cũng là hai bài “mở khóa” đầu tiên trong lộ trình 12 tháng của lớp Piano tại SOL, nên nếu sau đó bạn muốn học tiếp có người hướng dẫn, mọi thứ liền mạch.

Bốn lỗi khiến người mới đọc nhạc chậm

1. Nhìn tay thay vì nhìn nhạc. Hãy dán băng keo che bàn phím hoặc tập nhìn lên bản nhạc rồi mới tìm phím.
2. Bỏ qua nhịp, chỉ nhớ nốt. Kết quả là bạn chơi đúng nốt nhưng không ra bài.
3. Học thuộc cả hai khóa cùng lúc ở tuần 1. Một khóa vững tốt hơn hai khóa mơ hồ.
4. Tập một lần dài rồi nghỉ ba ngày. Trí nhớ về vị trí nốt cần được gặp lại hằng ngày.

Sau 30 ngày: bước tiếp theo

Nếu lộ trình này cho bạn cảm giác “mình làm được”, đó là lúc nên có người sửa tư thế tay và nghe nhịp của bạn. Giảng viên có thể phát hiện trong 10 phút những thói quen mà tự học mất hàng tháng mới nhận ra. Bạn có thể xem lộ trình đầy đủ ở trang lộ trình 12 tháng, tìm lớp theo trình độ ở trang tìm lớp hoặc đặt buổi học thử miễn phí 45 phút tại trang liên hệ.