Năm hợp âm Em, Am, C, G và D là bộ hợp âm đầu tiên nên học trên guitar, vì chỉ với chúng bạn đã đệm được hàng trăm bài hát. Em và Am dễ nhất (hai hoặc ba ngón), C và G khó hơn một chút, D dùng ba ngón ở các dây cao. Bài này mô tả chính xác từng thế bấm.
Cách đọc sơ đồ hợp âm
Dây guitar đánh số từ dây mảnh nhất đến dây to nhất: dây 1 là Mi cao (e), dây 2 là Si (B), dây 3 là Sol (G), dây 4 là Rê (D), dây 5 là La (A), dây 6 là Mi trầm (E). Các ngón tay bấm tay trái được đánh số 1 (trỏ), 2 (giữa), 3 (áp út), 4 (út). Ngón cái không bấm cần đàn. Số “0” là dây buông, dấu “x” nghĩa là không đánh dây đó.
Em và Am: hợp âm khởi đầu
Em (Mi thứ): bấm ngón 2 ở phím 2 dây 5, ngón 3 ở phím 2 dây 4, các dây còn lại để buông. Đánh cả 6 dây. Thế bấm: 0-2-2-0-0-0 (từ dây 6 xuống dây 1).
Am (La thứ): bấm ngón 1 ở phím 1 dây 2, ngón 2 ở phím 2 dây 4, ngón 3 ở phím 2 dây 3, dây 5 buông, dây 6 không đánh. Thế bấm: x-0-2-2-1-0. Chú ý ngón nằm gần giống Em, chỉ khác là hình dạng “dịch xuống một dây” và thêm ngón 1.
C và G: hai hợp âm cần “mở” ngón
C (Đô trưởng): ngón 3 ở phím 3 dây 5, ngón 2 ở phím 2 dây 4, ngón 1 ở phím 1 dây 2, dây 3 và dây 1 buông, dây 6 không đánh. Thế bấm: x-3-2-0-1-0. Nhiều người mới hay chạm dây 1 làm tắt tiếng, hãy cong ngón 1 thật tròn.
G (Sol trưởng): có hai cách thông dụng. Cách phổ thông cho người mới: ngón 2 ở phím 3 dây 6, ngón 1 ở phím 2 dây 5, ngón 3 ở phím 3 dây 1, các dây giữa buông, thế bấm 3-2-0-0-0-3. Cách thứ hai dùng thêm ngón út ở phím 3 dây 2 (3-2-0-0-3-3) để chuyển sang C thuận hơn, bạn có thể học sau.
D: ba ngón ở dây cao
D (Rê trưởng): ngón 1 ở phím 2 dây 3, ngón 3 ở phím 3 dây 2, ngón 2 ở phím 2 dây 1, dây 4 buông. Chỉ đánh 4 dây cao nhất (từ dây 4 xuống dây 1), bỏ dây 5 và 6. Thế bấm: x-x-0-2-3-2. Ba ngón tạo thành hình tam giác nhỏ rất dễ nhận ra.
| Hợp âm | Thế bấm (dây 6 → dây 1) | Số dây đánh |
|---|---|---|
| Em | 0-2-2-0-0-0 | 6 dây |
| Am | x-0-2-2-1-0 | 5 dây (bỏ dây 6) |
| C | x-3-2-0-1-0 | 5 dây (bỏ dây 6) |
| G | 3-2-0-0-0-3 | 6 dây |
| D | x-x-0-2-3-2 | 4 dây (từ dây 4) |
Cách chuyển hợp âm mượt
Người mới thường dừng lại thật lâu giữa hai hợp âm. Hãy luyện theo trình tự:
- Nhìn hình dạng bàn tay thay vì từng ngón. Em và Am đều là hình “hai ngón liền nhau”.
- Tìm ngón chung. Từ Am sang C, ngón 1 (phím 1 dây 2) và ngón 2 (phím 2 dây 4) đứng yên, chỉ ngón 3 dời từ phím 2 dây 3 xuống phím 3 dây 5. Chỉ một ngón di chuyển nên chuyển rất nhanh được. Hãy luôn tìm xem ngón nào có thể ở yên làm điểm tựa.
- Tập chậm. Đánh một lần mỗi hợp âm, đếm 4 nhịp, chuyển ở nhịp 4, tăng tốc dần.
- Chuyển trước nhịp đánh. Ngón tay phải sẵn sàng, tay trái đã vào vị trí trước khi bạn quẹt.
Cặp chuyển hay gặp nhất là C – G – Am – Em và G – D – Em – C. Hai chuỗi này đủ để đệm rất nhiều bài pop quen thuộc.
Bài tập 15 phút mỗi ngày
- 3 phút: bấm giữ từng hợp âm 10 giây, kiểm tra từng dây có kêu rõ không bằng cách gảy rời từng dây.
- 5 phút: chuyển Em ↔ Am, rồi Am ↔ C, rồi C ↔ G, mỗi cặp 1 phút với nhịp 60.
- 5 phút: đánh chuỗi C – G – Am – Em, mỗi hợp âm 4 nhịp quẹt xuống.
- 2 phút: hát hoặc ngân nga một bài quen với chuỗi đó.
Nếu đầu ngón đau hoặc bạn chưa biết cách giảm đau, đọc thêm bài học guitar người lớn 30 ngày đầu và cách xử lý đau ngón tay.
Một nhịp quẹt đơn giản để thử ngay
Có hợp âm rồi, bạn cần một nhịp tay phải để nghe ra bài hát. Mẫu dễ nhất cho nhịp 4/4 là bốn lần quẹt xuống, mỗi lần một phách: xuống – xuống – xuống – xuống. Khi đã đều, nâng cấp thành xuống – xuống – lên – lên – xuống – lên (đếm “1 – 2 và – và 4 và”), mẫu dùng cho rất nhiều bài pop và ballad. Giữ cổ tay thả lỏng, chuyển động từ cổ tay chứ không phải từ cả cánh tay, và tưởng tượng tay bạn luôn đung đưa đều, chỉ có lúc chạm dây hay không chạm dây mà thôi. Khi bạn chưa chuyển kịp hợp âm, đừng dừng tay phải. Hãy cứ quẹt vào dây buông hoặc hợp âm còn dở, bởi giữ nhịp quan trọng hơn giữ đúng từng nốt trong những tuần đầu. Một mẹo nhỏ khác: ghi âm điện thoại ngay cả khi chơi chưa hay, nghe lại bạn sẽ biết hợp âm nào còn rè và chỗ nào bạn hay chậm nhịp.
Khi nào cần giáo viên
Hãy nhờ giáo viên khi dây vẫn rè dù đã bấm đúng, tay trái đau cổ tay, hoặc bạn không chuyển hợp âm nổi sau 3–4 tuần luyện. Thường nguyên nhân là góc đặt ngón hoặc vị trí ngón cái sau cần đàn, thứ rất khó tự nhận ra. Thầy Minh Khôi (Trưởng bộ môn Guitar, sở trường acoustic và đệm hát) rất kiên nhẫn với người mới. Tìm hiểu lớp học guitar tại TUNE., xem học phí và lịch học, hoặc đăng ký học thử miễn phí 30 phút để thầy chỉnh thế bấm trực tiếp cho bạn.
