Ngày đầu sau tiêm là lúc bé cần được theo dõi sát nhất, nhưng không có gì phức tạp: ở lại theo dõi 30 phút, giữ bé thoải mái, cho bú đủ và để ý các dấu hiệu bất thường. Phần lớn bé chỉ quấy một chút rồi khỏe lại sau 1–2 ngày.
Tóm tắt nhanh: ở lại 30 phút sau tiêm, về nhà cho bé bú và nghỉ ngơi, đo nhiệt độ, giữ vết tiêm sạch khô, ghi lại diễn biến trong 3 ngày. Có dấu hiệu bất thường như sốt cao, li bì, khó thở, co giật thì đưa bé đi khám ngay.
30 phút đầu: ở lại trung tâm
Hầu hết phản ứng dị ứng nặng, dù rất hiếm, đều xuất hiện sớm sau tiêm. Vì vậy trung tâm luôn yêu cầu bạn ở lại theo dõi ít nhất 30 phút. Đây là khoảng thời gian bác sĩ và điều dưỡng có thể xử trí nhanh nhất nếu có vấn đề.
- Ngồi trong khu theo dõi, không vội ra về hay đi mua sắm.
- Bế bé nhẹ nhàng, có thể cho bú để bé dịu lại.
- Quan sát màu da, nhịp thở, mức độ tỉnh táo của bé.
- Hỏi lại bác sĩ nếu bạn chưa rõ lịch mũi tiếp theo và ghi vào sổ tiêm chủng.
- Kiểm tra phiếu tiêm đã ghi đúng loại vắc xin, số lô và ngày tiêm.
- Với bé lớn đi vắc xin rota uống, báo ngay nếu bé nôn, trớ nhiều trong những phút đầu.
24 giờ đầu ở nhà
Đây là giai đoạn dễ có sốt nhẹ, đau và quấy khóc. Bạn không cần thay đổi quá nhiều nếp sinh hoạt, chỉ cần chú ý một vài điều.
- Cho bú, uống đủ: chia nhỏ các cữ bú, không ép khi bé chưa muốn ăn.
- Đo nhiệt độ: đo vài giờ một lần trong ngày đầu và khi bé có vẻ nóng, ghi lại để báo bác sĩ khi cần.
- Mặc đồ thoáng: tránh quấn dày, đặc biệt trong thời tiết nóng ẩm ở TP.HCM.
- Để bé nghỉ ngơi: hạn chế đi chơi xa, nơi đông người, tránh tiếp xúc người đang bệnh.
- Có người trông bé liên tục: nhất là khi bé ngủ, kiểm tra nhịp thở và màu da.
- Chuẩn bị sẵn số điện thoại: hotline trung tâm và cơ sở cấp cứu gần nhà.
Chăm sóc vết tiêm
Chỗ tiêm có thể đỏ, đau, hơi cứng trong 1–2 ngày. Bạn giữ vết tiêm sạch và khô, không xoa bóp mạnh, không đắp lá hay bôi các chất dân gian. Có thể chườm mát ngoài da nhẹ nhàng nếu bé đau. Riêng vắc xin BCG thì khác: nốt sẩn xuất hiện sau vài tuần, có thể loét rồi đóng vảy là bình thường, bạn không băng kín hay bôi thuốc lên.
Tắm rửa, ăn uống và sinh hoạt
- Tắm: có thể tắm nhanh bằng nước ấm, tránh chà xát mạnh vào chỗ tiêm. Nếu bé đang sốt hoặc mệt, lau người bằng khăn ấm thay vì tắm.
- Ăn uống: không cần kiêng ăn đặc biệt. Bé bú mẹ vẫn bú bình thường; bé ăn dặm thì ưu tiên món dễ tiêu.
- Ngủ: bé có thể ngủ nhiều hơn một chút. Điều cần chú ý là bé vẫn đánh thức được và bú được.
- Vận động: cho bé chơi nhẹ nhàng, không bắt buộc hạn chế cử động chân tay.
Theo dõi trong 3 ngày
| Thời điểm | Việc nên làm | Điều cần để ý |
|---|---|---|
| Ngày 1 | Đo nhiệt độ, cho bú đủ, ở gần bé | Sốt, quấy khóc, bú kém, chỗ tiêm đỏ đau |
| Ngày 2 | Tiếp tục theo dõi, giữ nếp sinh hoạt nhẹ nhàng | Sốt có giảm không, bé có chơi lại bình thường không |
| Ngày 3 | Ghi lại diễn biến vào sổ tiêm, báo trung tâm nếu còn lo | Sốt kéo dài, chỗ tiêm sưng to lan rộng |
Với những vắc xin sống như sởi, thủy đậu, sốt hoặc phát ban nhẹ có thể xuất hiện muộn hơn, khoảng ngày 7–12, và thường tự hết. Chi tiết bạn xem ở trang lưu ý sau tiêm chủng.
Khi nào cần đưa bé đi khám ngay?
- Sốt trên 39 °C hoặc sốt quá 48 giờ.
- Bé li bì, khó đánh thức, khóc thét không dỗ được.
- Khó thở, thở rên, tím môi, nổi mề đay hoặc phù mặt môi.
- Co giật, nôn liên tục, bỏ bú.
- Chỗ tiêm sưng to, nóng đỏ lan rộng hoặc có mủ.
Về cách xử trí khi bé sốt và nguyên tắc dùng thuốc hạ sốt, bạn đọc bài trẻ bị sốt sau tiêm chủng xử trí thế nào. Mọi mốc tiêm tiếp theo có trong bài lịch tiêm chủng cho trẻ 0–6 tuổi, bạn cũng có thể đặt lịch tiêm cho mũi kế tiếp ngay từ hôm nay để không bị trễ.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo; lịch tiêm và cách theo dõi cụ thể do bác sĩ quyết định theo thể trạng từng bé.
Nội dung mang tính tham khảo theo khuyến cáo chung, không thay thế khám và tư vấn trực tiếp. Lịch tiêm cụ thể do bác sĩ quyết định theo thể trạng từng người.
