Viêm gan B lây qua máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Trẻ sơ sinh nên được tiêm mũi viêm gan B đầu tiên trong 24 giờ đầu sau sinh, còn người lớn chưa có miễn dịch thường tiêm 3 mũi theo lịch 0–1–6 tháng. Nếu không chắc đã tiêm đủ hay chưa, xét nghiệm kháng thể sẽ cho biết bạn cần tiêm bổ sung hay không.
Tóm tắt nhanh: Trẻ nhiễm viêm gan B trong năm đầu đời có nguy cơ cao trở thành người mang virus mạn tính, về sau dễ xơ gan hoặc ung thư gan. Vì vậy mũi sơ sinh trong 24 giờ đầu rất quan trọng, sau đó trẻ được tiêm tiếp qua vắc xin 6 trong 1. Người lớn nên xét nghiệm kháng thể rồi tiêm đủ 3 mũi nếu chưa có miễn dịch.
Bài này liên quan chặt với lịch tiêm chủng cho trẻ 0–6 tuổi. Thông tin chỉ mang tính tham khảo, lịch cụ thể do bác sĩ quyết định.
Viêm gan B lây như thế nào?
Virus viêm gan B có trong máu và dịch cơ thể của người nhiễm. Ba đường lây chính là từ mẹ sang con lúc sinh, qua đường máu (dùng chung kim tiêm, dụng cụ xăm, cạo râu, bàn chải đánh răng có dính máu) và qua quan hệ tình dục không an toàn. Bệnh không lây qua việc ăn chung mâm, bắt tay hay ôm hôn thông thường.
Nhiều người nhiễm không có triệu chứng trong thời gian dài. Một số có biểu hiện mệt, chán ăn, vàng da, vàng mắt, nhưng nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi đi xét nghiệm. Biến chứng lâu dài là xơ gan và ung thư gan, vì vậy phòng bệnh bằng vắc xin được xem là cách hiệu quả nhất.
Vì sao mũi viêm gan B sơ sinh phải tiêm sớm?
Trẻ nhiễm virus trong năm đầu đời có nguy cơ rất cao chuyển thành viêm gan B mạn tính, theo dữ liệu của trung tâm là tới 90%. Mũi sơ sinh trong 24 giờ đầu giúp bé được bảo vệ ngay từ lúc dễ tổn thương nhất. Nếu mẹ mang virus viêm gan B, bác sĩ có thể chỉ định thêm globulin miễn dịch đặc hiệu trong 12 giờ đầu sau sinh.
Sau mũi sơ sinh, bé tiếp tục được bảo vệ bằng các mũi viêm gan B có trong vắc xin 6 trong 1 lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi. Bạn không cần tiêm riêng thêm, trừ khi bác sĩ có chỉ định khác.
Lịch tiêm viêm gan B cho trẻ và người lớn
| Đối tượng | Mũi | Thời điểm tham khảo |
|---|---|---|
| Trẻ sơ sinh | Mũi 0 | Trong 24 giờ đầu, càng sớm càng tốt |
| Trẻ nhỏ | Các mũi tiếp | Qua vắc xin 6 trong 1 lúc 2, 3, 4 tháng tuổi |
| Người lớn | Mũi 1 | Ngày bắt đầu, sau khi xét nghiệm kháng thể |
| Người lớn | Mũi 2 | Sau mũi 1 một tháng |
| Người lớn | Mũi 3 | Sau mũi 1 sáu tháng |
Thông tin đầy đủ về chống chỉ định, tác dụng phụ và giá tham khảo nằm ở trang vắc xin viêm gan B.
Người lớn có cần xét nghiệm trước khi tiêm?
Nên. Xét nghiệm giúp phân biệt ba tình huống: chưa có miễn dịch (cần tiêm đủ 3 mũi), đã có kháng thể bảo vệ (không cần tiêm thêm) và đã nhiễm virus (cần theo dõi, điều trị chứ không phải tiêm phòng). Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm kháng nguyên bề mặt (HBsAg) và kháng thể kháng HBs.
Những người nên chủ động kiểm tra gồm: người chưa từng tiêm hoặc không nhớ đã tiêm, nhân viên y tế, người sống chung với người nhiễm viêm gan B, người có nhiều bạn tình, người chuẩn bị mang thai. Mẹ bầu cũng thường được xét nghiệm viêm gan B trong thai kỳ để chuẩn bị phương án bảo vệ em bé sau sinh. Vắc xin viêm gan B không chứa virus sống và được dùng cho phụ nữ mang thai khi có chỉ định.
Những lưu ý khi tiêm
- Mang theo sổ tiêm chủng hoặc ảnh chụp các mũi đã tiêm.
- Báo bác sĩ nếu trước đây từng dị ứng nặng với vắc xin hoặc thành phần vắc xin.
- Hoãn tiêm khi đang sốt cao hoặc bệnh nặng cho đến khi ổn định.
- Trẻ sinh non cân nặng dưới 2 kg: bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm phù hợp.
- Phản ứng thường gặp là đau, đỏ nhẹ tại chỗ tiêm, sốt nhẹ, quấy khóc hoặc mệt, thường dưới 48 giờ.
Khi nào cần đưa bé hoặc người nhà đi khám ngay?
Hãy đi khám nếu sau tiêm có phát ban lan rộng, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi, li bì hoặc co giật. Ngoài vắc xin, nếu bạn hoặc người nhà thấy vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau tức hạ sườn phải kéo dài, nên đi khám để kiểm tra chức năng gan.
Nếu cần kiểm tra mình hoặc con đã tiêm đủ chưa, hãy dùng công cụ lịch tiêm cá nhân hoặc đặt lịch khám sàng lọc. Đây là thông tin tham khảo, không thay cho tư vấn của bác sĩ.
Nội dung mang tính tham khảo theo khuyến cáo chung, không thay thế khám và tư vấn trực tiếp. Lịch tiêm cụ thể do bác sĩ quyết định theo thể trạng từng người.
