Trong thai kỳ, có những mũi tiêm nên được thực hiện để bảo vệ cả mẹ lẫn em bé, đặc biệt là Tdap (bạch hầu, ho gà, uốn ván) ở tuần 27–36 và vắc xin cúm. Ngược lại, vắc xin sống giảm độc lực như sởi–quai bị–rubella và thủy đậu không được tiêm khi đang mang thai, nên hoàn tất từ trước.
Tóm tắt nhanh: mẹ bầu nên hỏi bác sĩ về Tdap (tuần 27–36 của mỗi lần mang thai), cúm (mọi thời điểm của thai kỳ) và viêm gan B khi có chỉ định. MMR và thủy đậu chống chỉ định lúc có thai; nếu chưa có miễn dịch, nên tiêm và chờ ít nhất 1 tháng trước khi mang thai.
Vì sao mẹ bầu cần tiêm chủng?
Khi mang thai, cơ thể mẹ thay đổi và dễ gặp biến chứng hơn khi mắc một số bệnh như cúm. Bên cạnh đó, kháng thể mẹ tạo ra sau tiêm có thể truyền qua nhau thai, giúp em bé được bảo vệ trong những tháng đầu đời khi bé còn quá nhỏ để tự tiêm. Đây là lý do nhiều mũi tiêm thai kỳ được khuyến cáo rộng rãi.
Những mũi nên tiêm khi mang thai
| Vắc xin | Thời điểm | Lợi ích chính |
|---|---|---|
| Tdap (bạch hầu – ho gà – uốn ván) | Tuần 27–36, mỗi lần mang thai; nên sớm trong khoảng này | Truyền kháng thể ho gà cho bé; phòng uốn ván sơ sinh |
| Vắc xin cúm mùa | Mọi thời điểm của thai kỳ, theo tư vấn bác sĩ | Giảm nguy cơ cúm nặng ở mẹ, bảo vệ bé những tháng đầu |
| Vắc xin viêm gan B | Khi có chỉ định, theo kết quả xét nghiệm và tư vấn bác sĩ | Phòng viêm gan B cho mẹ và giảm nguy cơ lây sang con |
Tdap vào tuần 27–36
Ho gà nguy hiểm nhất với trẻ dưới 6 tháng, lứa tuổi chưa hoàn tất vắc xin. Mẹ tiêm Tdap trong khoảng tuần 27–36 của thai kỳ, tốt nhất sớm trong khoảng này, giúp kháng thể kịp truyền sang thai nhi. Mẹ cần tiêm lại ở mỗi lần mang thai, kể cả khi lần trước đã tiêm.
Vắc xin cúm
Vắc xin cúm bất hoạt dùng được cho mẹ bầu ở mọi giai đoạn thai kỳ. Bé dưới 6 tháng chưa tiêm được cúm, nên việc mẹ tiêm khi mang thai là cách bảo vệ gián tiếp cho bé. Bạn xem thêm trong bài bệnh cúm mùa có cần tiêm hằng năm.
Vắc xin viêm gan B
Vắc xin viêm gan B không chứa virus sống và được dùng cho phụ nữ mang thai khi có chỉ định. Mẹ nên báo bác sĩ tuổi thai và kết quả xét nghiệm đã có để được tư vấn. Nếu mẹ mang virus viêm gan B, bé sẽ cần được xử trí đặc biệt ngay sau sinh, xem thêm bài viêm gan B ở trẻ sơ sinh và người lớn.
Những mũi không tiêm khi đang mang thai
Các vắc xin sống giảm độc lực chống chỉ định khi mang thai vì lý thuyết có nguy cơ cho thai nhi. Trong đó có:
- Vắc xin sởi – quai bị – rubella (MMR): chống chỉ định khi đang mang thai, hoặc dự định mang thai trong vòng 1 tháng sau tiêm.
- Vắc xin thủy đậu: tương tự, không tiêm khi có thai và cần tránh có thai trong 1 tháng sau tiêm.
- Vắc xin HPV: được khuyến cáo hoãn đến sau sinh.
Nếu lỡ tiêm mà sau đó mới biết có thai, bạn đừng tự hoảng sợ mà hãy báo bác sĩ sản khoa để được tư vấn và theo dõi phù hợp.
Chuẩn bị trước khi mang thai
Điều tốt nhất là kiểm tra miễn dịch trước khi có thai. Rubella đặc biệt quan trọng, vì nhiễm rubella khi mang thai có thể gây dị tật thai nhi. Bạn nên xét nghiệm kháng thể rubella, sởi và thủy đậu. Nếu chưa có miễn dịch, tiêm MMR 2 mũi, thủy đậu 2 mũi, rồi chờ ít nhất 1 tháng trước khi mang thai. Nhờ đó, bạn không phải lo “tiêm sai thời điểm” khi đã có bầu.
Khi nào cần báo bác sĩ ngay sau tiêm?
Mẹ bầu có thể đau tại chỗ tiêm, mệt hoặc sốt nhẹ trong 1–2 ngày. Hãy liên hệ bác sĩ ngay nếu có sốt cao, khó thở, phát ban toàn thân, phù mặt môi, đau bụng dữ dội, ra máu âm đạo hoặc thấy thai máy bất thường. Tránh tự dùng thuốc, mọi loại thuốc hạ sốt, giảm đau đều nên hỏi ý kiến bác sĩ sản khoa.
Mẹ khỏe, bé khỏe, cả nhà cùng bảo vệ
Những người sống cùng em bé như ông bà, bố, anh chị cũng nên cập nhật Tdap và cúm để tạo “vòng bảo vệ” cho bé. Khi bé chào đời, đừng quên các mũi đầu đời; bạn xem chi tiết ở bài lịch tiêm chủng cho trẻ 0–6 tuổi. Bạn có thể dùng công cụ lịch tiêm cá nhân để lên kế hoạch hoặc đặt lịch khám tư vấn với bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể theo tuổi thai.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo; lịch tiêm cụ thể do bác sĩ quyết định theo tuổi thai và sức khỏe của từng mẹ bầu.
Nội dung mang tính tham khảo theo khuyến cáo chung, không thay thế khám và tư vấn trực tiếp. Lịch tiêm cụ thể do bác sĩ quyết định theo thể trạng từng người.
