Sóc Trăng người Khmer: bánh pía thơm bơ, mắm bò hóc nồng nàn

Lò bánh pía của cô Sáu Hòa ở Sóc Trăng bắt đầu tỏa mùi từ lúc trời còn chưa sáng. Bơ nóng chảy, đậu xanh hấp chín, hành phi vàng, và đâu đó là mùi sầu riêng đang dậy. Một mẻ bánh vừa ra lò, vỏ tách thành từng lớp mỏng như giấy, chỉ cần hơi thở của khách tò mò cũng đủ làm vài mảnh vụn rơi xuống khay.

Bánh pía và nhiều lớp vỏ

Bánh pía đến Sóc Trăng cùng cộng đồng người Hoa Triều Châu, rồi cứ thế mà ở lại, hòa vào mâm bánh của người Việt, người Khmer. Cái tên pía có nghĩa là bánh, và nghệ thuật của nó nằm ở lớp vỏ. Bột mì nhào với mỡ hoặc bơ, cán, gấp nhiều lần, để khi nướng sẽ bung ra từng tầng mỏng giòn.

Nhân bánh thường là đậu xanh nghiền mịn, trộn khoai môn hoặc sầu riêng, đôi khi có thêm trứng muối đỏ au như vầng mặt trời. Cô Sáu Hòa nói người mới tập hay tham nhân, bánh nổ lúc nướng. Mười năm làm lò, cô chỉ nhìn độ nặng trên tay là biết nhân đã vừa.

Bánh pía Sóc Trăng ngon nhất vào mùa sầu riêng, khoảng tháng tám đến tháng mười, khi trái chín mùi thơm hơn và ngọt đậm. Dân nơi đây ăn pía kèm trà nóng, vị béo gặp vị chát trà, vừa hết một miếng đã muốn cầm miếng khác.

Hũ mắm của người Khmer

Cách đó một đoạn, ở xã Thạnh Phú, vùng Mỹ Xuyên, cô Thạch Thị Sa Ranh mở nắp hũ sành, mùi mắm bò hóc xộc lên nồng nàn, hăng hăng mà thơm. Bò hóc là cách người Khmer gọi mắm cá ủ, làm từ cá lóc hoặc cá sặc, rửa sạch, ướp muối, phơi ráo, trộn thính gạo rang, rồi nén chặt vào hũ để lên men chậm trong nhiều tháng. Ở những vụ mắm ngon, cô thường làm vào mùa nước nổi, khi cá đồng nhiều và thịt chắc.

Với nhiều người, mùi bò hóc khá thử thách lần đầu. Nhưng khi nó được chế biến thành nước lèo, nấu cùng sả, riềng, nghệ, ớt, thì mùi ấy lắng thành vị ngọt đậm, thơm sâu, làm nền cho món bún nước lèo, hay ở vùng khác gọi là bún num bok. Cô Sa Ranh bảo nấu nước lèo thiếu bò hóc thì cứ như bài hát thiếu giọng hát.

“Mắm bò hóc là vị của ngày lễ. Hễ nhà có khách, mẹ tôi mở hũ trước tiên.” – cô Thạch Thị Sa Ranh

Hai miền vị trong một mâm

Điều thú vị ở Sóc Trăng là ngọt và nồng sống cạnh nhau rất tự nhiên. Sáng ăn bánh pía với trà, trưa ăn bún nước lèo đậm đà, chiều nhâm nhi vài khúc khóm sấy dẻo của Hậu Giang gần đó. Người làm đồ ăn ở đây không phân biệt món nào cao thấp, chỉ hỏi món nào hợp bữa nào.

Nếu bạn muốn cầm về một chút hương vị ấy làm quà, hộp Bánh pía Sóc Trăng gợi nhớ bữa sáng thơm bơ, còn Mắm bò hóc Sóc Trăng dành cho ai muốn tự nấu nước lèo, hoặc đơn giản là chấm cùng rau luộc, cá nướng. Một món ngọt, một món mặn, tặng cặp đôi này cho người sành ăn quê miền Tây thì thật hợp.

Khóm sấy dẻo Cầu Đúc từ chị Lê Ngọc Diễm cũng có mặt trong bộ quà ấy với Khóm sấy dẻo Cầu Đúc Hậu Giang, vị chua ngọt cân bằng sau những món béo, nồng. Bạn có thể xem thêm nhiều món đặc sản bánh trong cửa hàng để chọn một hộp phù hợp với dịp biếu của mình.

Nhiều người hỏi nên ăn món nào của Sóc Trăng trước, bánh pía hay bún nước lèo. Cô Sáu Hòa trả lời bằng một câu dễ nghe: ăn món nào thơm gọi mình trước. Ở nơi này, cái thơm luôn dẫn đường. Một con hẻm có thể bắt đầu bằng mùi bơ nướng, rẽ vài bước đã thành mùi sả nghệ phi, rồi thoang thoảng mùi ruốc, mùi bò hóc, mùi khói hương từ ngôi chùa cuối đường. Đi chậm, hít sâu, bạn sẽ hiểu mỗi món đều có một con đường dẫn về bếp nhà ai đó.

Một vùng đất ba dòng người

Sóc Trăng nay thuộc Cần Thơ, nhưng tên gọi cũ vẫn sống trong giọng nói người dân. Ở đó, người Kinh, người Hoa, người Khmer sống chen nhau, lễ hội Ok Om Bok bên sông Maspéro mỗi rằm tháng mười âm lịch, những ngôi chùa mái cong rực rỡ. Món ăn là cách dễ nhất để một người khách hiểu họ, bởi vị ngọt vị nồng ở đây đều có lý do, có ký ức.

Để xem trọn bộ quà quê của vùng, ghé trang đặc sản Cần Thơ. Và nếu bạn có dịp đi miền Tây, đừng quên ghé một lò pía, ngồi uống trà cùng cô Sáu Hòa, nghe tiếng cô gõ khuôn lách cách, ngửi mùi bơ lan ra con hẻm. Có những món bánh chỉ ngon trọn khi vừa ra lò.