Chia tài sản chung khi ly hôn: đâu là tài sản riêng?

Khi ly hôn, câu hỏi tốn nhiều công sức nhất thường là “cái gì chia, cái gì không chia”. Luật Hôn nhân và gia đình 2014 trả lời bằng cách phân biệt tài sản chung và tài sản riêng. Hiểu đúng ranh giới này giúp bạn tránh yêu cầu vô lý và bảo vệ phần thuộc về mình.

Tài sản chung của vợ chồng gồm những gì?

Theo Điều 33, tài sản chung gồm tài sản do vợ chồng tạo ra, thu nhập từ lao động, sản xuất, kinh doanh, hoa lợi lợi tức phát sinh từ tài sản chung và tài sản riêng, tài sản được thừa kế hoặc tặng cho chung, và quyền sử dụng đất có được sau khi kết hôn (trừ trường hợp thừa kế hay tặng cho riêng). Quan trọng: tài sản mà không có chứng cứ chứng minh là tài sản riêng thì mặc định là tài sản chung, kể cả khi sổ đứng tên một người.

Tài sản riêng là gì?

Theo Điều 43, tài sản riêng gồm tài sản có trước khi kết hôn, được thừa kế hoặc tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân, tài sản chia riêng theo thỏa thuận, và tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của mỗi người. Tài sản hình thành từ tài sản riêng cũng là tài sản riêng, nhưng hoa lợi, lợi tức phát sinh trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung, trừ khi hai bên có thỏa thuận khác.

Nguyên tắc chia: “chia đôi” nhưng có xét

Điều 59 quy định tài sản chung về nguyên tắc chia đôi, đồng thời xét đến: hoàn cảnh của mỗi bên, công sức đóng góp tạo lập, duy trì, phát triển tài sản, lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền nghĩa vụ vợ chồng, và bảo vệ quyền lợi của vợ, con chưa thành niên, con mất khả năng lao động. Công việc nội trợ, chăm sóc con được coi như lao động có thu nhập. Do đó tỷ lệ 50/50 chỉ là điểm xuất phát, thực tế có thể là 60/40 hoặc khác tùy chứng cứ.

Cách xử lý từng loại tài sản

• Nhà đất: nếu hai bên cùng muốn giữ, bên nhận phải thanh toán giá trị chênh lệch cho bên kia theo giá thị trường (có thể phải định giá). Nếu không bên nào đủ khả năng, bán và chia tiền.
• Nhà đất có phần bố mẹ cho: cần chứng minh cho riêng hay cho chung. Nếu bố mẹ cho tiền xây nhà trên đất của con thì có thể phát sinh quan hệ góp công sức.
• Phần vốn trong công ty: chia giá trị phần vốn, không đương nhiên chia quyền làm thành viên. Cần thỏa thuận để không làm gián đoạn kinh doanh, xem dịch vụ doanh nghiệp.
• Tiền gửi, vàng, chứng khoán: dựa vào sao kê, giấy tờ sở hữu.
• Nợ chung: khoản nợ vì nhu cầu gia đình hoặc cả hai thỏa thuận vay là nợ chung; nợ cá nhân do người đó tự chịu.

Chuẩn bị chứng cứ

Lập bảng liệt kê tài sản với mốc thời gian tạo lập, nguồn tiền, giấy tờ đứng tên; thu thập sao kê, hợp đồng, chứng từ góp vốn. Đây là phần chúng tôi dành nhiều thời gian nhất cùng khách hàng, vì kết quả chia tài sản nằm ở chi tiết.

Đọc thêm quyền nuôi con khi ly hôn, và tham khảo vụ việc thuận tình ly hôn có phần vốn công ty. Luật sư LS. Nguyễn Thanh Lý có thể rà soát bảng tài sản của bạn trong buổi tư vấn đầu tiên.