Hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai?

Khi một người qua đời mà không để lại di chúc hợp pháp, di sản được chia theo pháp luật. Việc xác định đúng người thuộc hàng thừa kế thứ nhất là bước đầu tiên và cũng là bước dễ sai nhất. Bài viết giải thích theo Bộ luật Dân sự 2015.

Ba hàng thừa kế theo pháp luật

Điều 651 chia người thừa kế thành ba hàng, và chỉ khi không còn ai ở hàng trước thì mới đến hàng sau:

• Hàng thứ nhất: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
• Hàng thứ hai: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh chị em ruột của người chết; cháu ruột mà người chết là ông, bà nội hoặc ngoại.
• Hàng thứ ba: cụ nội, cụ ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột; cháu ruột mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột mà người chết là cụ.

Những người cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

Ví dụ minh họa

Ông A mất, để lại căn nhà trị giá 6 tỷ đồng, tài sản riêng, không có di chúc. Ông A còn vợ, mẹ già và hai con. Hàng thứ nhất gồm 4 người: vợ, mẹ, hai con, mỗi người hưởng 1,5 tỷ đồng. Nếu căn nhà là tài sản chung của vợ chồng, trước hết chia đôi: 3 tỷ đồng là phần của vợ, 3 tỷ đồng còn lại mới là di sản của ông A và chia cho 4 người, mỗi người 750 triệu đồng (vợ nhận thêm phần của mình, tổng 3,75 tỷ đồng). Bạn có thể thử số liệu của gia đình mình bằng công cụ ước tính thừa kế.

Con ngoài giá thú, con riêng, con nuôi

• Con ngoài giá thú được hưởng thừa kế như con trong giá thú nếu được xác định là con (bằng giấy khai sinh, xác nhận cha mẹ con hoặc bản án).
• Con riêng của vợ hoặc chồng không đương nhiên là người thừa kế, trừ khi có quan hệ nuôi dưỡng như cha con, mẹ con theo quy định.
• Con nuôi hợp pháp được hưởng như con đẻ.

Thừa kế thế vị

Khi con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản, cháu (con của người con đó) được hưởng phần mà cha hoặc mẹ họ được hưởng nếu còn sống. Quy tắc tương tự áp dụng cho cháu của anh chị em ruột trong một số trường hợp. Đây là điểm nhiều gia đình không biết và dẫn tới thiếu sót khi chia di sản.

Thời hiệu và thủ tục

Thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm với bất động sản, 10 năm với động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Các bên có thể lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản, công chứng và sang tên; mẫu tham khảo tại Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế. Khi có tranh chấp, hãy đọc hướng dẫn dân sự hoặc gặp luật sư LS. Đỗ Anh Khôi. Nếu nhà đất là di sản, xem thêm hướng dẫn đất đai.