HPV (human papillomavirus) là nhóm virus rất phổ biến, lây chủ yếu qua tiếp xúc da và niêm mạc vùng sinh dục. Một số tuýp HPV nguy cơ cao là nguyên nhân của hầu hết ung thư cổ tử cung, và còn liên quan đến một số ung thư vùng hậu môn, sinh dục, hầu họng. Vắc xin HPV cho hiệu quả tốt nhất khi tiêm trước lúc tiếp xúc virus, vì vậy lứa tuổi 9–14 được khuyến cáo ưu tiên, cho cả bé gái và bé trai.
Tóm tắt nhanh: Vắc xin HPV tiêm được từ 9 tuổi. Từ 9 đến 14 tuổi chỉ cần 2 mũi cách nhau 6–12 tháng; từ 15 tuổi cần 3 mũi theo lịch 0–2–6 tháng. Tiêm xong vẫn cần tầm soát cổ tử cung định kỳ vì vắc xin không phòng được mọi tuýp HPV.
HPV là gì và vì sao đáng quan tâm?
Đa số người nhiễm HPV tự thải virus mà không có triệu chứng. Tuy nhiên ở một số người, virus tồn tại lâu và gây tổn thương tế bào, qua nhiều năm có thể tiến triển thành tiền ung thư rồi ung thư. Các tuýp nguy cơ thấp gây mụn cóc sinh dục. Vì HPV rất phổ biến và thường không có dấu hiệu, việc phòng bệnh từ sớm có ý nghĩa lớn.
Vắc xin HPV bảo vệ những gì?
- Ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo.
- Ung thư hậu môn và ung thư hầu họng do HPV.
- Mụn cóc sinh dục.
Những loại vắc xin hiện dùng, trong đó có Gardasil 9, phủ nhiều tuýp HPV hơn loại cũ. Dù vậy, không vắc xin nào phòng được mọi tuýp HPV, nên không thể thay thế việc tầm soát.
Vì sao nên tiêm sớm, ở tuổi 9–14?
Ở tuổi này, hệ miễn dịch đáp ứng với vắc xin rất tốt nên chỉ cần 2 mũi thay vì 3, và bé thường chưa tiếp xúc với virus. Tiêm càng muộn, nguy cơ đã tiếp xúc virus càng cao và hiệu quả dự phòng càng giảm. Đây cũng là lứa tuổi cha mẹ dễ trao đổi với bé về sức khỏe, cơ thể và những thay đổi tuổi dậy thì một cách tự nhiên, không nặng nề.
Bé trai có cần tiêm HPV không?
Có. HPV cũng gây mụn cóc sinh dục và một số ung thư ở nam giới. Khi bé trai được tiêm, nguy cơ lây truyền virus cho bạn tình cũng giảm, góp phần bảo vệ cộng đồng. Vì vậy vắc xin được khuyến cáo cho cả hai giới.
Lịch tiêm HPV
| Độ tuổi bắt đầu | Số mũi | Lịch tiêm |
|---|---|---|
| 9–14 tuổi | 2 mũi | Mũi 1 ngày bắt đầu; mũi 2 sau mũi 1 từ 6 đến 12 tháng |
| Từ 15 tuổi | 3 mũi | Mũi 1 ngày bắt đầu; mũi 2 sau 2 tháng; mũi 3 sau mũi 1 sáu tháng |
Nếu bạn lớn hơn và chưa tiêm, vẫn có thể tiêm để bảo vệ trước các tuýp chưa nhiễm, dù hiệu quả giảm đi so với tiêm sớm. Bác sĩ sẽ tư vấn dựa trên tình trạng của bạn. Giá tham khảo một mũi HPV trong bảng giá demo là 1.790.000 đồng. Hãy xem bảng giá vắc xin để biết thông tin đầy đủ.
Với phụ huynh đang theo dõi các mũi của bé từ nhỏ, bài lịch tiêm chủng cho trẻ 0–6 tuổi giúp bạn nắm các mốc đầu đời trước khi đến giai đoạn tuổi học đường.
Ai cần hoãn hoặc không tiêm?
- Người đang mang thai: hoãn đến sau sinh. Nếu phát hiện có thai giữa liệu trình, hãy báo bác sĩ để dừng và tiếp tục sau sinh.
- Người từng dị ứng nặng với thành phần vắc xin hoặc sau mũi trước.
- Người đang sốt hoặc bệnh cấp: hẹn lại khi khỏi.
- Dự định mang thai trong thời gian ngắn: nên hoàn tất liệu trình trước nếu có thể, theo tư vấn bác sĩ.
Sau tiêm cần lưu ý gì?
Phản ứng thường gặp là đau, đỏ, sưng chỗ tiêm, đau đầu, mệt, chóng mặt. Một số bạn tuổi thiếu niên có thể ngất nhẹ do lo lắng khi tiêm, vì vậy bé nên ngồi nghỉ ít nhất 15 phút, tốt nhất ở lại 30 phút theo dõi tại trung tâm. Bạn nên cho bé ăn nhẹ trước khi tiêm và tránh đứng dậy đột ngột. Xem thêm các lưu ý chung tại trang lưu ý sau tiêm.
Khi nào cần đưa bé đi khám ngay?
- Khó thở, tức ngực, môi mặt sưng, nổi mề đay lan rộng sau tiêm.
- Ngất kéo dài, không tỉnh nhanh hoặc co giật.
- Sốt cao trên 39 °C hoặc sốt kéo dài hơn 48 giờ.
- Chỗ tiêm sưng nóng đỏ tăng dần, đau nhiều hoặc chảy dịch.
- Về lâu dài: ra máu bất thường ngoài kỳ kinh, ra khí hư bất thường, đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ (dành cho người đã trưởng thành), hãy đi khám phụ khoa, không chờ đến lịch tầm soát.
Tiêm HPV rồi vẫn phải tầm soát
Vắc xin giúp giảm mạnh nguy cơ nhưng không bảo vệ trước mọi tuýp HPV. Vì vậy phụ nữ trưởng thành vẫn nên tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ sản phụ khoa. Phụ nữ chuẩn bị mang thai có thể đọc thêm bài mẹ bầu nên tiêm những mũi nào. Để biết bé nên bắt đầu mũi HPV vào lúc nào, bạn có thể dùng công cụ lịch tiêm cá nhân hoặc đặt lịch tư vấn tại trang đặt lịch tiêm.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y khoa. Lịch tiêm cụ thể do bác sĩ quyết định theo thể trạng của từng người.
Nội dung mang tính tham khảo theo khuyến cáo chung, không thay thế khám và tư vấn trực tiếp. Lịch tiêm cụ thể do bác sĩ quyết định theo thể trạng từng người.
