Tiêm vắc xin trước khi đi du lịch: nên tiêm những mũi nào?

Các mũi thường được cân nhắc trước chuyến đi gồm viêm gan A, thương hàn, dại, viêm não Nhật Bản và não mô cầu ACYW, tùy điểm đến và hoạt động của bạn. Nên đến tư vấn ít nhất 4 tuần trước ngày khởi hành để có đủ thời gian tiêm và để cơ thể kịp tạo kháng thể.

Nên đi tư vấn khi nào?

Một số vắc xin cần nhiều mũi hoặc cần thời gian để tạo miễn dịch. Ví dụ vắc xin thương hàn thường có hiệu lực sau khoảng 2 tuần, còn ACYW nên tiêm ít nhất 10 ngày trước chuyến đi. Vì vậy, đừng đợi đến sát ngày bay. Khi đến tư vấn, hãy mang theo lịch trình, điểm đến, thời gian ở lại, loại hình chuyến đi (khách sạn, phượt, tình nguyện, hành hương) và sổ tiêm chủng cũ.

Các mũi thường cân nhắc

Vắc xin	Phù hợp khi	Lịch tham khảo
Viêm gan A	Hầu hết điểm đến, nhất là nơi vệ sinh thực phẩm chưa đảm bảo	Mũi 1 ít nhất 2 tuần trước đi, mũi 2 bổ sung sau 6–12 tháng
Thương hàn	Nam Á, Đông Nam Á, châu Phi, Trung Đông, Mỹ Latin	1 mũi từ 2 tuổi, ít nhất 2 tuần trước đi; nhắc sau 3 năm nếu còn nguy cơ
Dại	Đi vùng xa, tiếp xúc động vật, trẻ em hiếu động	Phòng trước phơi nhiễm: 3 mũi vào ngày 0, 7 và 21 hoặc 28
Viêm não Nhật Bản	Vùng nông thôn, gần ao đầm, ruộng lúa	Tùy loại vắc xin: 1 mũi + nhắc, hoặc 3 mũi
Não mô cầu ACYW	Hành hương, du học, ký túc xá, sống tập thể	1 mũi, tiêm ít nhất 10 ngày trước chuyến đi

Giải thích nhanh từng mũi

Viêm gan A và thương hàn: phòng bệnh qua ăn uống

Cả hai bệnh lây qua thức ăn, nước uống nhiễm khuẩn hoặc virus. Dù đã tiêm, bạn vẫn nên ăn chín, uống sôi, rửa tay thường xuyên và hạn chế đá lạnh, rau sống ở nơi lạ. Khi đi các vùng dịch tễ, bác sĩ thường khuyến cáo tiêm cả hai. Bạn đọc thêm bài viêm gan A lây qua ăn uống.

Dại: nên chuẩn bị trước nếu đi vùng xa

Nếu bạn đến nơi khó tiếp cận cơ sở y tế hoặc có tiếp xúc với chó, mèo, dơi, việc tiêm phòng dại trước chuyến đi giúp xử trí đơn giản hơn nhiều nếu chẳng may bị cắn: chỉ cần 2 mũi nhắc, không cần huyết thanh kháng dại trong đa số trường hợp. Bài bị chó mèo cắn xử trí thế nào sẽ hướng dẫn chi tiết.

Viêm não Nhật Bản và não mô cầu ACYW

Viêm não Nhật Bản do muỗi truyền, nên chú ý khi đến vùng nông thôn, ruộng lúa, trang trại. Vắc xin không thay thế màn, kem chống muỗi. Còn ACYW là mũi cần thiết cho người đi hành hương, du học hoặc ở ký túc xá; nhiều nước yêu cầu giấy chứng nhận với người hành hương. Với trẻ em, xem thêm bài viêm não Nhật Bản ở trẻ em.

Đừng quên các mũi nền tảng

Trước chuyến đi xa, bạn cũng nên rà soát các mũi cơ bản: sởi–quai bị–rubella, uốn ván–bạch hầu–ho gà, cúm, viêm gan B. Thiếu mũi nào, bác sĩ sẽ tiêm bù. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, hãy mở lại bài lịch tiêm chủng cho trẻ 0–6 tuổi để xem bé đã tiêm đủ chưa; với phụ nữ có thai hoặc dự định mang thai, vắc xin sống như sởi, thủy đậu cần được tư vấn riêng.

Những lưu ý khi tiêm trước chuyến đi

• Một số quốc gia yêu cầu giấy chứng nhận tiêm riêng; hãy kiểm tra quy định của nước đến thay vì chỉ dựa vào thông tin chung.
• Có thể tiêm nhiều mũi trong cùng buổi ở các vị trí khác nhau, bác sĩ sẽ sắp xếp để bạn ít khó chịu nhất.
• Mang theo thuốc bạn đang dùng và báo bệnh nền, thai kỳ, dị ứng.
• Lưu lại sổ tiêm hoặc giấy chứng nhận bản giấy và ảnh chụp để mang theo khi xuất nhập cảnh.
• Vắc xin chỉ giảm nguy cơ, không bảo vệ tuyệt đối: vệ sinh ăn uống và phòng muỗi vẫn là nền tảng.

Khi nào cần đi khám ngay?

Sau tiêm, nếu bạn có sốt cao, khó thở, phát ban toàn thân, phù mặt môi hoặc đau ngực, hãy đến cơ sở y tế gần nhất. Trong hoặc sau chuyến đi, nếu bị sốt, tiêu chảy kéo dài, vàng da hoặc bị động vật cắn, bạn cần đi khám sớm và nói rõ bạn vừa đi đâu.

Bạn có thể xem giá tham khảo ở bảng giá vắc xin, hoặc đặt lịch tư vấn tiêm trước du lịch để bác sĩ lập gói phù hợp với lịch trình của bạn.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo; lịch tiêm cụ thể do bác sĩ quyết định theo điểm đến và thể trạng từng người.