Cách đọc nhãn thuốc, hạn dùng và bảo quản thuốc tại nhà

Nhãn thuốc và tờ hướng dẫn sử dụng chứa những thông tin quan trọng nhất để dùng thuốc an toàn. Tuy vậy nhiều người chỉ nhìn tên thuốc rồi dùng. Hiểu được vài mục chính trên nhãn giúp bạn tránh dùng trùng hoạt chất, dùng sai liều và dùng thuốc hết hạn. Dưới đây là cách đọc nhanh nhưng đủ dùng.

Những mục cần đọc trên nhãn và tờ hướng dẫn

• Tên thuốc và hoạt chất: tên thương mại có thể khác nhau nhưng hoạt chất giống nhau. Ví dụ nhiều thuốc cảm cúm cũng chứa paracetamol, nên dùng thêm paracetamol 500mg có thể bị trùng.
• Hàm lượng: ví dụ 500 mg mỗi viên. Hàm lượng quyết định số viên mỗi lần dùng.
• Dạng bào chế và đường dùng: viên nén, viên sủi, siro, thuốc dùng ngoài; thuốc dùng ngoài không được uống.
• Chỉ định: thuốc dùng cho triệu chứng hoặc bệnh nào.
• Liều dùng, cách dùng: số lần mỗi ngày, khoảng cách giữa các lần, uống trước hay sau ăn.
• Chống chỉ định và thận trọng: ai không được dùng, ai cần hỏi trước, như người có bệnh gan, thận, dạ dày, phụ nữ có thai, trẻ nhỏ.
• Tác dụng không mong muốn và tương tác thuốc.
• Số lô, ngày sản xuất, hạn dùng và điều kiện bảo quản.

Cách hiểu hạn dùng

Hạn dùng ghi trên bao bì áp dụng cho thuốc còn nguyên vẹn, chưa mở và bảo quản đúng điều kiện. Các cách ghi thường gặp là HSD hoặc EXP, kèm tháng và năm; nếu chỉ có tháng và năm thì thuốc dùng được đến hết ngày cuối cùng của tháng đó. Một số dạng như siro, thuốc nhỏ mắt hoặc dung dịch pha sẵn có thời hạn ngắn hơn sau khi mở nắp, thường ghi trong tờ hướng dẫn. Bạn nên ghi ngày mở lên chai.

Không dùng thuốc nếu hết hạn, đổi màu, vón cục, chảy nước, có mùi lạ hoặc bao bì rách, ẩm mốc, dù hạn dùng vẫn còn.

Bảo quản thuốc đúng cách tại nhà

• Nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng; thường dưới 30°C, trừ khi nhãn ghi khác, ví dụ cần bảo quản lạnh.
• Không để thuốc trong nhà tắm, bếp hoặc trên xe ô tô nóng.
• Giữ thuốc trong hộp gốc kèm tờ hướng dẫn; không đổ nhiều loại vào chung một lọ.
• Để xa tầm tay trẻ em và thú cưng; viên sủi, vitamin dạng kẹo có thể bị trẻ nhầm là kẹo.
• Dung dịch sát khuẩn như cồn y tế 70 độ cần đậy kín nắp, để xa nguồn lửa và không đặt cạnh thực phẩm.
• Sắp xếp theo nhóm: dùng ngoài riêng, đường uống riêng, thuốc của người lớn riêng với thuốc của trẻ.

Kiểm tra tủ thuốc định kỳ

Mỗi 3 đến 6 tháng, hãy lấy toàn bộ thuốc ra, kiểm tra hạn dùng và tình trạng. Bỏ thuốc hết hạn hoặc đã hư. Đừng đổ thuốc xuống bồn cầu hay vứt lẫn rác sinh hoạt khi chưa đóng gói kín; có thể gom lại và hỏi nhà thuốc hoặc cơ sở y tế gần nhất về nơi thu hồi. Nếu bạn có trẻ nhỏ, xem thêm gợi ý ở bài tủ thuốc cho trẻ nhỏ cần có những gì.

Một vài lưu ý khi dùng thuốc

• Không dùng quá liều ghi trên nhãn, ngay cả khi triệu chứng chưa giảm.
• Không dùng thuốc của người khác, kể cả khi triệu chứng giống nhau.
• Báo cho dược sĩ và bác sĩ mọi thuốc đang dùng, kể cả thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thảo dược.
• Biết sự khác nhau giữa thuốc kê đơn và không kê đơn, đọc bài thuốc kê đơn và không kê đơn khác nhau thế nào.
• Với nhóm thuốc giảm đau, hạ sốt, bạn có thể tìm hiểu thêm trong mục giảm đau, hạ sốt.

Khi nào cần hỏi dược sĩ hoặc đi khám

Hãy hỏi dược sĩ khi bạn không hiểu một thuật ngữ trên nhãn, thấy hai thuốc có cùng hoạt chất, đang mang thai hoặc cho con bú, dùng thuốc cho trẻ em và người cao tuổi, hoặc thuốc đã hết hạn nhưng bạn vẫn lỡ dùng. Hãy đi khám hoặc gọi 115 nếu sau khi dùng thuốc bạn bị khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay lan rộng, nôn nhiều hoặc lả người. Khi sốt không giảm hoặc nặng hơn, tham khảo trang sốt và đi khám nếu cần.