Tại hiệu thuốc hoặc trên mạng, bạn dễ gặp các tên “nhân sâm”, “hồng sâm”, “sâm Ngọc Linh”, “tam thất”. Nghe quen nhưng không phải tất cả là một. Phân biệt đúng giúp bạn mua đúng giá và dùng đúng cách.
Nhân sâm và hồng sâm
Nhân sâm (Panax ginseng) thường trồng 4–6 năm ở Hàn Quốc, Trung Quốc. Sâm tươi hoặc phơi sấy gọi là “bạch sâm”; sâm được hấp rồi sấy gọi là hồng sâm, màu nâu đỏ, tính ấm hơn và bảo quản lâu hơn. Hồng sâm không phải một loài khác mà là cách chế biến.
Sâm Ngọc Linh
Sâm Ngọc Linh (Panax vietnamensis) là loài khác, mọc ở vùng núi Ngọc Linh thuộc Quảng Nam và Kon Tum, có hàm lượng saponin đặc trưng và giá cao. Vì giá cao nên dễ bị làm giả, pha trộn; người mua nên yêu cầu giấy tờ vùng trồng, tuổi củ và chỉ mua ở nơi uy tín.
Tam thất
Tam thất (Panax notoginseng) cùng chi với nhân sâm nhưng tính năng khác: thiên về hoá ứ, cầm máu. Không nên tự dùng khi mang thai, rong kinh, sắp phẫu thuật hoặc dùng thuốc chống đông.
Cách chọn mua cơ bản
- Củ có “vân” tự nhiên, mùi thơm nhẹ, không có mùi hoá chất hoặc mốc.
- Giá quá rẻ so với thị trường thường là dấu hiệu bất thường.
- Yêu cầu mã lô, vùng trồng, ngày thu hoạch và phiếu kiểm nghiệm kim loại nặng.
Ai nên thận trọng
Người thể thực nhiệt, cao huyết áp chưa kiểm soát, đang sốt, mất ngủ do bứt rứt; người dùng thuốc chống đông hoặc thuốc đái tháo đường. Nhân sâm không phải “thuốc bổ cho mọi người”. Hãy tra mã lô khi mua và hỏi thầy thuốc trước khi dùng dài ngày.
