Chi phí vận hành xe tải mỗi km là tổng mọi khoản chi của xe trong một tháng chia cho số km chạy, còn TCO là tổng chi phí sở hữu trong suốt vòng đời xe. Với xe 3,5 tấn chạy khoảng 6.000 km mỗi tháng, ví dụ minh hoạ dưới đây cho thấy nhiên liệu và lương tài xế chiếm phần lớn, nhưng khấu hao, lãi vay, lốp và bảo dưỡng cộng lại cũng đáng kể. Biết con số này, bạn mới định giá cước và quyết định mua xe có cơ sở.
Các khoản cấu thành chi phí mỗi km
Hãy chia chi phí thành hai nhóm:
- Chi phí biến đổi theo km: nhiên liệu, lốp, bảo dưỡng định kỳ, phí cầu đường, hao mòn phụ tùng.
- Chi phí cố định theo tháng: khấu hao, lãi vay, lương tài xế, đăng kiểm, phí đường bộ, bảo hiểm TNDS và bảo hiểm vật chất, phù hiệu, giám sát hành trình.
Chi phí cố định chia cho số km càng nhiều thì giá mỗi km càng thấp, đó là lý do xe chạy đều ngày luôn kinh tế hơn xe chạy cầm chừng. Các khoản nghĩa vụ pháp lý như kiểm định, bảo hiểm được trình bày ở bài đăng kiểm xe tải.
Giả định minh hoạ cho xe 3,5 tấn chạy 6.000 km/tháng
Các số dưới đây là giả định minh hoạ, không phải giá thị trường chính thức. Bạn nên thay bằng số của chính mình.
- Giá xe kèm thùng và chi phí lăn bánh: 500 triệu đồng (xe nhóm 3,5 tấn trong danh mục dao động theo hãng và thùng, ví dụ Thaco Ollin 350 giá tham khảo khoảng 468 triệu chưa gồm thùng đặc thù).
- Khấu hao: sử dụng 5 năm (60 tháng), giá trị thanh lý còn khoảng 40% giá mua.
- Vay 70% giá xe, lãi suất giả định 10%/năm; do dư nợ giảm dần, lãi trung bình mỗi tháng lấy khoảng 1,5 triệu.
- Tiêu hao theo danh mục: khoảng 12,4 lít/100 km; giả định giá dầu 20.000 đồng/lít.
Bảng tính mẫu mỗi tháng
| Khoản chi | Cách tính (giả định) | Số tiền/tháng |
|---|---|---|
| Nhiên liệu | 6.000 km × 12,4 lít/100 km = 744 lít × 20.000 đồng | khoảng 14,9 triệu |
| Khấu hao | (500 − 200 triệu) / 60 tháng | 5,0 triệu |
| Lãi vay (trung bình) | Giả định như trên | 1,5 triệu |
| Bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ | Giả định 400 đồng/km | 2,4 triệu |
| Lốp | 6 lốp, mỗi lốp 2,5 triệu, tuổi thọ giả định 60.000 km, tức 250 đồng/km | 1,5 triệu |
| Đăng kiểm, phí đường bộ, bảo hiểm | Gộp chia theo tháng, giả định | 1,2 triệu |
| Phí cầu đường | Giả định | 1,5 triệu |
| Lương tài xế | Giả định một tài xế | 12,0 triệu |
| Tổng | khoảng 40 triệu |
Chia cho 6.000 km, chi phí vận hành xấp xỉ 6.700 đồng mỗi km. Nếu chủ xe muốn có thêm khoảng 10 triệu mỗi tháng thì doanh thu cần khoảng 50 triệu, tức khoảng 8.300 đồng mỗi km tính cả chạy rỗng. Đây là cách giải thích cước “vì sao thấp hơn mức này là lỗ”.
Điều gì làm số này lệch nhiều nhất
- Giá dầu và cách lái: lệch 10% tiêu hao tương đương khoảng 1,5 triệu mỗi tháng trong ví dụ trên.
- Số km thực tế: xe chạy 4.000 km thay vì 6.000 km thì chi phí cố định chia mỗi km tăng rõ rệt.
- Tỷ lệ chạy rỗng: km chạy rỗng vẫn tốn dầu và hao mòn nhưng không thu cước.
- Bảo dưỡng: bảo dưỡng đúng hạn giúp tránh sửa lớn bất ngờ.
- Giá trị thanh lý: xe giữ giá tốt làm khấu hao thấp đi; xem thêm so sánh các mẫu ở trang xe tải 3,5 tấn.
Từ chi phí mỗi km đến TCO
TCO cộng toàn bộ chi phí trong suốt thời gian sử dụng rồi trừ giá trị thanh lý. Với ví dụ trên, bạn có thể ước tính TCO 5 năm bằng cách nhân tổng chi phí cố định và biến đổi hàng tháng cho 60 tháng, sau đó điều chỉnh theo lạm phát giá dầu và phụ tùng. Điểm quan trọng là so sánh theo TCO chứ không theo giá mua: một xe rẻ hơn 50 triệu nhưng tốn thêm một lít dầu mỗi 100 km có thể đắt hơn sau vài năm chạy đều.
Cũng nên đặt chi phí trong bối cảnh khoản vay. Xem vay mua xe tải cho doanh nghiệp để biết tiền trả hàng tháng thay đổi thế nào theo kỳ hạn, và trang trả góp để so sánh phương án.
Dùng công cụ để tính theo số của bạn
Thay vì tự tính tay, hãy nhập giá xe, km chạy, tiêu hao, lãi vay và lương vào máy tính chi phí sở hữu TCO để xem tổng chi phí và chi phí mỗi km. Nếu chưa chọn được xe, bắt đầu bằng bộ lọc tìm xe ở trang chủ, rồi so các mẫu trong danh mục xe tải. Cần hỗ trợ lập bảng chi phí cho đội xe, bạn có thể liên hệ tư vấn.
