Thuế TNDN 15%, 17%, 20%: DN nhỏ nằm ở đâu?

Suốt nhiều năm, thuế suất TNDN phổ thông là con số 20% mà dân kế toán thuộc lòng. Từ khi Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 có hiệu lực (1/10/2025), doanh nghiệp nhỏ có thêm hai mức thấp hơn. Nhưng “thấp hơn” không tự động xảy ra: bạn phải nằm đúng ngưỡng, và ngưỡng được xác định theo cách khác với nhiều người tưởng. Bài này chỉ tập trung vào một việc: xác định doanh nghiệp mình đang ở mức nào và những bẫy thường gặp. Phần tổng hợp quy trình quyết toán đã có ở bài khác, nên ở đây chúng tôi không nhắc lại.

Ba mức thuế suất

Hai chi tiết quan trọng nằm trong bảng. Thứ nhất, căn cứ là doanh thu năm liền trước, không phải doanh thu năm đang tính thuế. Điều này có nghĩa một công ty vừa tăng trưởng mạnh trong năm nay vẫn có thể hưởng mức thấp cho đến hết năm, nhưng năm sau sẽ chịu mức cao hơn. Thứ hai, đây là mức áp cho toàn bộ thu nhập tính thuế chứ không lũy tiến từng phần như thuế TNCN; vì thế ngưỡng 3 tỷ và 50 tỷ tạo ra hiệu ứng “bậc thang”.

Ví dụ số: ba công ty, ba mức

Nếu công ty A lỡ đặt mức mặc định 20%, họ sẽ tạm nộp 80.000.000đ, thừa 20.000.000đ. Phần thừa có thể bù trừ nhưng ảnh hưởng dòng tiền cả năm. Bạn có thể dùng công cụ tính thuế TNDN để thử các kịch bản khác nhau.

Hiệu ứng bậc thang ở ngưỡng 3 tỷ

Hãy xem hai công ty cùng ngành, cùng thu nhập tính thuế 300.000.000đ năm nay, khác nhau ở doanh thu năm trước. Công ty P có doanh thu 2,95 tỷ, nộp 15% = 45.000.000đ. Công ty Q có doanh thu 3,05 tỷ, chỉ hơn P 100 triệu, nhưng thuộc nhóm 17% và nộp 51.000.000đ. Chênh 6.000.000đ cho cùng một khoản lợi nhuận. Sau khi hiểu hiệu ứng này, một số chủ doanh nghiệp bắt đầu “kéo” doanh thu qua ngưỡng bằng cách dời hóa đơn. Chúng tôi khuyên không nên: ghi nhận doanh thu sai kỳ là vi phạm, rủi ro lớn hơn nhiều so với 6 triệu tiết kiệm được. Việc đúng là lập kế hoạch thuế dựa trên số thực, không phải số đẹp.

Doanh thu nào được tính vào ngưỡng

Con số “tổng doanh thu” dùng để so ngưỡng thường bao gồm doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ và các khoản thu nhập khác theo định nghĩa của luật và văn bản hướng dẫn; không bao gồm thuế GTGT đầu ra. Hãy xác định bằng số liệu trên báo cáo kết quả kinh doanh đã quyết toán, không dùng số ước tính. Chi tiết phân loại cần đối chiếu hướng dẫn hiện hành; chúng tôi không muốn đưa ra con số chưa kiểm chứng ở đây.

Còn các yếu tố khác ảnh hưởng đến số thuế

• Chuyển lỗ: lỗ phát sinh được chuyển trừ vào thu nhập chịu thuế tối đa 5 năm liên tục. Đừng nhầm “5 năm” với “5 lần trừ”: nếu hết hạn thì lỗ mất hiệu lực dù chưa trừ hết.
• Chi phí được trừ: thuế suất thấp không làm thay đổi quy tắc chi phí hợp lý. Chi phí thiếu hóa đơn vẫn bị loại.
• Tạm nộp hằng quý: cần tính theo thuế suất đúng của năm để tránh nộp dư hoặc thiếu; xem lịch nộp thuế hằng tháng.

Doanh nghiệp mới thành lập và những trường hợp đặc biệt

Với công ty mới, năm đầu chưa có “doanh thu năm liền trước” để xét ngưỡng. Cách xác định thuế suất tạm nộp và thuế suất quyết toán cho năm đầu, cũng như cho doanh nghiệp có chuyển đổi loại hình hoặc chia tách, sáp nhập, phụ thuộc vào hướng dẫn chi tiết của luật. Chúng tôi không đưa kết luận ở đây; thay vào đó, hãy mang số liệu thực của bạn đến buổi tư vấn. Nếu bạn đang cân nhắc lập công ty, đọc thành lập công ty TNHH: các bước và chi phí.

Ba câu hỏi để tự kiểm tra

1. Doanh thu năm liền trước của công ty tôi trên báo cáo tài chính đã nộp là bao nhiêu?
2. Tôi đã dùng đúng mức 15%, 17% hay 20% khi tạm nộp các quý năm nay?
3. Nếu doanh thu năm nay vượt ngưỡng, kế hoạch thuế năm sau thay đổi ra sao?

Trả lời được ba câu này là bạn đã đi trước nhiều doanh nghiệp. Khi cần người đối chiếu số liệu, hãy xem dịch vụ quyết toán, nơi chúng tôi lập sẵn bảng so sánh ba kịch bản thuế suất cho từng khách hàng. Và nếu việc tính thuế GTGT của bạn cũng còn lẫn lộn, bài thuế GTGT khấu trừ hay trực tiếp sẽ giúp phân biệt rõ.